HRT’nin haberine göre, Hırvatistan’ın İstriya bölgesinde, Poreč yakınlarındaki Mali Sveti Anđeo Tepesi’nde bulunan ve “İstriya Stonehenge’i” olarak anılan megalitik taş çember, 3 bin yıldan uzun süredir sırrını koruyor. Poreč Bölge Müzesi arkeoloğu ve kıdemli küratörü Davor Munda’ya göre yapı, MÖ 1600-1300 yılları arasına, Orta Tunç Çağı’na tarihleniyor. Taş çember, o dönemde İstriya’da yaşayan topluluklar tarafından inşa edildi; ancak bu insanların etnik kimliği henüz bilinmiyor. 1960’lı yıllarda yapılan kazılarda küçük bir seramik kap, çakmaktaşı bir bıçak parçası ve çok sayıda keçi ile koyun kemiği bulundu. Bu buluntular, alanın ritüel faaliyetler için kullanılmış olabileceği ihtimalini gündeme getirdi.
Öne çıkan teorilerden biri, taş çemberin astronomik bir amaca hizmet ettiği yönünde. Buna göre yapıyı inşa edenler Güneş’in hareketlerini izlemek veya bir tür takvim olarak kullanmak istemiş olabilir. Yapının girişinin kuzey tarafında yer alması da bu teoriyle ilişkilendiriliyor. Astronom ve bilim iletişimcisi Korado Korlević, taşların bir bölümünün yamaçtan aşağı yuvarlandığını, bazılarının ise devrildiğini belirtiyor. Korlević’e göre anıtın asıl işlevinin, büyük olasılıkla bir takvim olduğunun anlaşılması için yeni arkeolojik araştırmalar yapılması gerekiyor. Günümüzde özgün yapıdan büyük ölçüde yalnızca temel kalıntıları ayakta; taş çemberin gerçek boyutlarda bir rekonstrüksiyonu ise Tičan Gözlemevi’nde oluşturuldu ve her yıl haziran ayında düzenlenen Astrofest kutlamalarında kullanılıyor.
Bölge, arkeolojik açıklamaların yanı sıra alternatif yorumlara da konu oluyor. Film yönetmeni ve müzisyen Mladen Đaković, “ejderha çizgileri” (dragon lines) olarak adlandırılan, Dünya’nın içinden geçtiği iddia edilen hayali enerji hatlarının bu bölgede kesiştiğini öne sürüyor; ancak bu iddiaların bilimsel bir doğrulaması bulunmuyor. Çevrede Mordele, Veliki Sveti Anđeo ve Picugi gibi başka önemli tarihöncesi alanlar da yer alıyor. Arkeologlar, gelecekte yapılacak araştırmaların İstriya Stonehenge’ini inşa edenlerin kimler olduğunu ve bu gizemli yapının 3 bin yıldan uzun süre önce bölge halkının yaşamındaki rolünü aydınlatmasını umuyor.
www.croatiaweek.com
